BreinWijzer
Ons brein is in staat tot verbijsterend veel functies. Al die functies
zijn goed noch fout. Ze zijn ontworpen om ons staande te houden en het leven
gemakkelijk te maken. Soms zitten die functies in de weg, soms gebruiken we
ze juist in te weinig situaties. Wees wijs met je brein!
Ons Stress-systeem
Overmand door stress schieten we in ons limbisch systeem of nog lager. Dat is prima als we op onze instincten moeten reageren, zoals wanneer we een kind op een fiets moeten zien te ontwijken. Zo levensbedreigend is werken echter meestal niet.
Het stressysteem is ideaal voor
Gevaarlijke situaties
Nadelige effecten
Bij plotselinge stress, zoals schrikken van iets: niet meer helder kunnen nadenken, later pas weten wat je wel had moeten zeggen.
Bij aanhoudende stress:
Concentratie en geheugen verminderen, doordat de hippocampus
(betrokken bij overdracht van informatie naar ons lange termijn
geheugen) afneemt in omvang.
Loop je een gezondheidsrisico. Want het immuunsysteem verzwakt,
bloeddruk is blijvend verhoogd, enzovoorts.
Wat te doen om eruit te komen
Regelmatig pauzeren en rust nemen op jouw eigen manier.
Bij stress zijn er ook verschillen tussen mannen en vrouwen. Mannen schieten
eerder in de vecht-vlucht respons, terwijl vrouwen geneigd zijn om voor de lieve
vrede te gaan. Dat heeft voor vrouwen als bijkomend nadelig effect dat hun
piekercentrum (cingulate cortex) langer actief blijft. dat verklaart waarom
vrouwen eerder een depressie ontwikkelen dan mannen.
RAS
De fysiologische mechanismen die onze alertheid regelen, liggen grotendeels in de hersenstam. Deze mechanismen worden samen ook wel RAS, of Reticulair Activatie Systeem, genoemd. Dit mechanisme helpt ons letten op wat belangrijk is. Als je erover denkt een nieuwe auto van een bepaald merk te kopen, dikke kans dat je er opeens een heleboel van ziet rondrijden. In een huis vol visite zijn de ouders meestal de eersten en vaak ook de enigen die de baby in zijn slaapkamer horen huilen. Dit superefficiënte systeem kun je dus dankbaar gebruik van maken.
Nadelige effecten
Je hebt vast wel gehoord van de self-fulfilling prophecy. Als jij bijvoorbeeld van jezelf denkt dat je niet zo goed bent in … bijvoorbeeld het onthouden van namen of bang bent dat je net als je moeder vergeetachtig wordt. Het RAS zorgt ervoor dat je alleen die gevallen ziet waarin je wat vergeet en niet die gevallen
waarin het wel goed gaat!
Hoe te benutten
Bedenk wat op dit moment belangrijk voor je is in je werk
Weet welke problemen of risico’s je in je werk wilt voorkomen en bedenk welke signalen daarbij horen, zo kun je ze in de meeste gevallen voor zijn
Stel altijd doelen voor je iets gaat lezen
Wees je bewust van negatieven of belemmerende overtuigingen en zet deze om: ik kan goed namen onthouden; ik onthoud veel, etcetera
Patronen
Onze hersenen zijn ontworpen om patronen te bouwen van de wereld om ons heen. Hoe sneller wij namelijk zaken om ons heen herkennen, hoe sneller wij kunnen reageren. En dat is weer handig als je in een oogopslag wilt zien of een tijger opgezet is of niet.
De vogel vliegt
in de lucht met de
de andere vogels
mee
Zo heb je waarschijnlijk meteen gezien dat deze olifant een olifant is, maar wel een met wat rare poten. En wellicht heb je niet gezien dat in de tekst ernaast
de de staat.
Ideaal voor
Situaties waar informatie ontbreekt: als deze logisch genoeg is vul je het zelf wel aan.
Situaties met teveel dezelfde informatie: zodra je het herkent, kun je het negeren of vergeten.
Nadelige effecten
Als je een kikker in een pan met kokend water gooit, springt hij er meteen uit. Gooi je hem in koud water dat je langzaam verwarmt, heeft hij te laat door dat hij gekookt wordt.
Het is lastig om uit bestaande patroon te ontsnappen, bijvoorbeeld bij werk wat je niet meer bevalt, een markt die aan het uitdrogen is, brainstormen en vernieuwend denken.
Blind zijn voor je eigen fouten.
Wat eraan te doen
Blijf open staan
Oefen out-of-the-box denken: Hoe zou het ook kunnen? Kan het nog beter of anders?
Stijg met regelmaat met een helikopter boven jezelf, de situatie, je project of werk uit: klopt alles nog; voldoet het nog aan de wensen en doelstellingen; kan het effectiever, of efficiënter of met meer plezier?
